De Oekraïnse band Haydamaky zal op bevrijdingsdag spelen in Tilburg. Deze band zal bij veel mensen geen belletje doen rinkelen. Toch is juist dit Oekraïense zevental bij uitstek geschikt om deze dag muzikaal op te luisteren: over een bevrijding kunnen zij sinds begin jaren '90 meepraten en in hun muziek staan hun eigen tradities sterk centraal.
Opgericht in 1991, vlak nadat Oekraïne onafhankelijk werd, besloot Haydamaky al snel om Oekraïense volksmuziek te koppelen aan de populaire genres reggae, ska en punk - vooral omdat zij zich aangetrokken voelden tot het sociale engagement waar deze van oudsher mee gepaard gaan. Zanger/fluitist (hij speelt de 'sopilka') Oleksandr Yarmola is wat blij dat zijn land niet meer door de Sovjet-Unie bestuurd wordt. "Moskou was onze grootste vijand. Onze huidige president Joesjtsjenko doet wat hij kan. Wij zouden het graag zo hebben als jullie in Nederland. Tegelijk kan het veel inwoners van Oekraïne niet schelen. Zij zijn nooit in het buitenland geweest, spreken geen andere talen."
Yarmola koestert zijn bewegingsvrijheid wel. Zijn band stelt hem in staat om, zoals tijdens deze tour, door Polen, Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Portugal te reizen. Hij weet dat hij hier op Bevrijdingsdag speelt, maar is benieuwd of dit nu over de bevrijding van Nederland gaat, of over vrijheid in haar algemeenheid. "Want dat bestaat voor mensen maar in beperkte mate. Niemand is helemaal vrij. " Dat ging vroeger anders, denkt hij. "In het begin van de mensheid was de mens ook nog goed. Reden voor Haydamaky om iets met de puurheid van onze oorspronkelijke muziek te doen." Beter gezegd, met de verschillende oorspronkelijke muzieksoorten. Hij legt uit dat muziek uit het centrale gedeelte van de republiek door de roerige geschiedenis bijvoorbeeld meer Poolse, Russische en Turkse invloeden kent. "Vrouwen zongen in koren over de slavernij. In de Karpaten wordt weer minder gezongen en is de muziek sneller en grappiger. In Haydamaky zitten leden uit beide gebieden. En onze trompettist komt uit Moldavië en heeft daar melodieën mee vandaan genomen." 'Pop' zou Yarmola de muziek dus niet willen noemen.